Srebrenica: toen de wereld zweeg, stierven 8.372 moslims
Vandaag, 11 juli, staan we stil bij een van de donkerste bladzijden uit de recente Europese geschiedenis. Eenendertig jaar geleden werden in Srebrenica meer dan 8.000 Bosnische moslimmannen en -jongens systematisch vermoord. Ze waren door de Verenigde Naties een “veilige enclave” beloofd. Die belofte bleek niets waard.
Nog altijd worden slachtoffers geïdentificeerd en begraven. Families wachten soms tientallen jaren voordat zij hun vader, zoon of broer eindelijk een waardig graf kunnen geven. Dat verdriet kent geen einddatum.
Voor Nederland blijft Srebrenica een open wond. Dutchbat stond erbij, maar kon de genocide niet voorkomen. Jaren later volgden excuses en werd de Nederlandse staat deels aansprakelijk gesteld. Maar voor duizenden families kwam die erkenning veel te laat.
Srebrenica leert ons een pijnlijke les. Genocide begint niet met massamoord. Ze begint met ontmenselijking, met haatzaaien, met het aanwijzen van een bevolkingsgroep als probleem. En terwijl dat gebeurt, kijkt de wereld vaak toe. Er wordt vergaderd, onderhandeld en opgeroepen tot terughoudendheid. Pas achteraf klinkt het bekende: “Dit had nooit mogen gebeuren.”
Juist daarom raakt Srebrenica vandaag zoveel moslims wanneer zij naar Gaza kijken. De beelden van verwoeste woonwijken, omgekomen gezinnen en een bevolking die al maanden onder extreme omstandigheden leeft, roepen onvermijdelijk de vraag op hoeveel waarschuwingen de wereld nodig heeft voordat zij werkelijk ingrijpt. Over de juridische kwalificatie van wat er in Gaza gebeurt, buigen internationale rechters zich nog. Maar het menselijke leed staat buiten iedere discussie.
Voor moslims is Srebrenica meer dan een historische herdenking. Het is een herinnering aan wat er kan gebeuren wanneer moslims worden ontmenselijkt en de internationale gemeenschap haar verantwoordelijkheid niet neemt.
Herdenken betekent daarom meer dan bloemen leggen. Het betekent de moed hebben om ook vandaag onrecht te benoemen, ongeacht waar het plaatsvindt of wie ervoor verantwoordelijk is.
Want de woorden “Nooit meer” verliezen iedere betekenis als ze alleen worden uitgesproken wanneer het te laat is.
