Zorgverleners weten vaak niet wat te doen bij stervende moslims: Samira schiet te hulp

Wat heeft een islamitische patiënt nodig tijdens de laatste levensfase? Verpleegkundige Samira El Moussaoui ontwikkelde een praktische gids die zorgverleners helpt om passende en respectvolle zorg te bieden rond het sterven en overlijden.

De 39-jarige El Moussaoui werkt bij woonzorgcentrum Careyn Rosendael en is vierdejaarsstudent Verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht. In haar werk merkte zij dat zorgverleners vaak graag willen helpen, maar onvoldoende kennis hebben van islamitische gebruiken en rituelen.

Haar handreiking, getiteld Tot de laatste adem en daarna, behandelt onder meer de communicatie met patiënten en hun naasten, religieuze rituelen en de verzorging na het overlijden. Zo kan een stervende indien mogelijk richting Mekka worden gelegd, kunnen naasten verzen uit de Koran reciteren en wordt het lichaam na het overlijden voorbereid op de rituele wassing en begrafenis.

Volgens El Moussaoui gaat het niet om een vast stappenplan dat voor iedere patiënt hetzelfde is. Zorgverleners moeten zorgvuldig communiceren en oog houden voor de persoonlijke, culturele en religieuze wensen van de patiënt en diens familie.

Om de inhoud van de gids invoelbaar te maken, ontwikkelde zij samen met zorgprofessionals ook een theatervoorstelling. Daarin werd het stervensproces van een islamitische patiënt nagespeeld. De voorstelling maakte veel los bij bezoekers.

De gids wordt inmiddels door zorgprofessionals in heel Nederland gebruikt en heeft ook België bereikt. Voor haar inzet voor cultuursensitieve zorg is El Moussaoui voor het tweede jaar op rij genomineerd voor de ECHO Award.

“Een dominante mag me contacteren, een rabbijn mag me contacteren. Ik ga met u zitten. Iedereen heeft recht op zorg die aansluit bij zijn of haar identiteit”, aldus El Moussaoui.

De handreiking is gratis beschikbaar via Palliaweb en Pharos.

Bronnen: “Palliaweb – Tot de laatste adem en daarna” (https://palliaweb.nl/getmedia/5dda841c-1dd5-4e6b-aed3-eeb224d8797a/Handreiking-islamitische-terminale-zorg-%28april-2026%29.pdf), “Pharos” (https://www.pharos.nl/infosheets/hulpmiddelen-palliatieve-zorg/) en AD Utrechts Nieuwsblad.