Het paleis dat tegen je praat

In Granada staat een fontein al zeshonderd jaar met een gedicht om zich heen, en bijna niemand die hem bezoekt weet dat hij hem kan lezen

In het hart van Granada, in het zuiden van Spanje, ligt een binnenplaats met twaalf marmeren leeuwen rond een fontein. Het water klotst zacht tegen hun poten, precies zoals het dat al bijna zeshonderd jaar doet. Kijk omhoog en je ziet iets bijzonders: in de muren rondom staan versregels gebeiteld. Ze zijn geschreven door een dichter die nooit heeft geweten hoeveel mensen ze na hem zouden lezen.

Een dichter aan het hof
De dichter heette Ibn Zamrak. Hij werd geboren in 1333 in Granada en klom op tot vizier aan het hof van sultan Muhammad V, heerser van de Nasridische dynastie. Die dynastie regeerde over Granada van 1238 tot 1492, het laatste islamitische rijk op het Iberisch schiereiland.

Ibn Zamrak schreef gedichten voor feesten en overwinningen, maar zijn bekendste werk kreeg een andere bestemming. Steenhouwers beitelden zijn versregels rechtstreeks in het stucwerk en het marmer van het paleis. De gedichten werden onderdeel van het gebouw zelf, blijvend, verbonden met de muren waarop ze staan.

De Hof van de Leeuwen
Het paleis waar dit gebeurde, heet de Alhambra. Onder Muhammad V liet men in de tweede helft van de veertiende eeuw de Hof van de Leeuwen bouwen, met in het midden de fontein met de twaalf leeuwen. Rond de fontein staat een van Ibn Zamraks gedichten gebeiteld. Het beschrijft het water, het licht en de schoonheid van de plek zelf, geschreven vanuit het perspectief van de fontein die tot de bezoeker spreekt.

Door heel de Alhambra keert een andere zin telkens terug, gebeiteld in stucwerk en tegelwerk: “Wa la ghaliba illa Allah”, er is geen overwinnaar dan God. Sultan Muhammad I, de grondlegger van de dynastie, koos deze woorden als lijfspreuk. Zijn opvolgers herhaalden ze honderden keren in de zalen en gangen die na hem werden gebouwd, tot in de kleinste tegel toe.

Een erfenis die blijft
In 1984 plaatste UNESCO de Alhambra, samen met de Generalife-tuinen en de wijk Albaicín, op de Werelderfgoedlijst. Elk jaar bezoeken miljoenen mensen het paleis, moslims en niet-moslims, en wie door de Hof van de Leeuwen loopt, leest nog steeds dezelfde woorden die Ibn Zamrak bijna zeshonderd jaar geleden voor het eerst opschreef.

Een fontein die tegen je praat, een muur die een gebed herhaalt: architectuur en poëzie zijn hier nooit twee verschillende dingen geweest. Subhānallāh.

Bronnen
Patronato de la Alhambra y Generalife, “Nasrid Palaces”: https://www.alhambra.org/en/nasrid-palaces-alhambra.html
Wikipedia, “Alhambra”: https://en.wikipedia.org/wiki/Alhambra